Najczęstsze oszustwa telefoniczne w Polsce

Oszustwa telefoniczne w Polsce stają się coraz bardziej wyrafinowane. Przestępcy podszywają się pod banki, operatorów, policję czy członków rodziny, wykorzystując presję czasu i emocje. Sprawdź, jakie metody stosują najczęściej i jak skutecznie chronić swój numer telefonu, pieniądze oraz dane osobowe.

Według raportu CERT Polska za 2024 rok liczba zgłoszeń dotyczących zagrożeń cyberbezpieczeństwa przekroczyła 600 tysięcy, co oznacza wzrost o 62% względem poprzedniego roku. Oszustwa komputerowe stanowiły aż 94,7% wszystkich obsłużonych incydentów bezpieczeństwa. Źródło: CERT Polska, Raport Roczny 2024.

Choć nie wszystkie incydenty dotyczą rozmów telefonicznych, coraz większa część ataków wykorzystuje połączenia głosowe, SMS-y oraz komunikatory internetowe.

Oszustwo „na pracownika banku”

To obecnie jedna z najpopularniejszych metod wyłudzania pieniędzy.

Otrzymujesz telefon od osoby podającej się za pracownika banku. Rozmówca informuje, że ktoś próbował włamać się na twoje konto, wykryto podejrzaną transakcję, konieczne jest „zabezpieczenie środków”.

Następnie oszust próbuje nakłonić cię do podania danych logowania, podania kodów SMS, zainstalowania aplikacji do zdalnego dostępu, wykonania przelewu na rzekome „konto techniczne”.

Pamiętaj: prawdziwy bank nigdy nie poprosi cię przez telefon o podanie hasła, kodów autoryzacyjnych ani o przelew na inne konto.

Oszustwo „na policjanta” lub „na służby”

Przestępca przedstawia się jako funkcjonariusz policji, prokuratury lub innej instytucji państwowej.

Najczęściej informuje o prowadzonym śledztwie, zagrożeniu dla twoich oszczędności, konieczności współpracy przy „tajnej operacji”. Celem jest skłonienie ofiary do przekazania pieniędzy lub danych. Jeżeli otrzymasz taki telefon, rozłącz się i samodzielnie skontaktuj z daną instytucją, korzystając z oficjalnego numeru.

Oszustwo „na wnuczka” i „na członka rodziny”

Ta metoda wciąż zbiera żniwo, szczególnie wśród seniorów. Schemat jest prosty:

• dzwoni osoba podająca się za krewnego,
• informuje o wypadku lub nagłej sytuacji,
• prosi o pilną pomoc finansową.

W nowszych wersjach oszustwa wykorzystywane są komunikatory internetowe oraz sztuczna inteligencja imitująca głos bliskiej osoby.

Nigdy nie przekazuj pieniędzy wyłącznie na podstawie rozmowy telefonicznej. Najpierw skontaktuj się bezpośrednio z członkiem rodziny.

Fałszywy konsultant operatora komórkowego

Oszust podaje się za przedstawiciela operatora telefonii komórkowej.

Może informować o kończącej się umowie, konieczności aktualizacji danych, rzekomym problemie z numerem telefonu, atrakcyjnej promocji wymagającej potwierdzenia danych.

Celem jest zdobycie informacji, które później mogą zostać wykorzystane do przejęcia numeru telefonu (SIM swapping) lub kradzieży tożsamości.

Nigdy nie podawaj przez telefon numeru PESEL, kodów SMS, danych logowania do aplikacji operatora.

Wangiri – oddzwoń i zapłać

Nazwa pochodzi z języka japońskiego i oznacza krótkie połączenie. Otrzymujesz jedno lub dwa sygnały, połączenie zostaje przerwane i z ciekawości oddzwaniasz.

Połączenie może prowadzić do numeru premium lub zagranicznego numeru generującego wysokie koszty. Jeżeli nie znasz numeru, szczególnie zagranicznego, nie oddzwaniaj bez wcześniejszej weryfikacji.

Vishing – phishing przez telefon

Vishing (Voice Phishing) to ogólna nazwa oszustw realizowanych za pomocą rozmów telefonicznych.

Przestępcy wykorzystują presję czasu, autorytet instytucji, strach, emocje. Podszywają się pod banki, operatorów telekomunikacyjnych, urzędy, firmy kurierskie, policję. Ich celem jest zdobycie danych osobowych, danych logowania lub pieniędzy.

Jak rozpoznać próbę oszustwa telefonicznego?

Powinna zapalić ci się czerwona lampka, gdy rozmówca:

• wywiera presję czasu,
• nakazuje zachowanie tajemnicy,
• prosi o podanie kodów SMS,
• żąda instalacji dodatkowego oprogramowania,
• domaga się wykonania przelewu,
• wzbudza silne emocje lub strach.

To klasyczne techniki socjotechniczne wykorzystywane przez oszustów.

Jak skutecznie chronić się przed oszustami?

Nigdy nie podawaj danych przez telefon, dotyczy to szczególnie numeru PESEL, haseł, kodów SMS, danych kart płatniczych.

Weryfikuj rozmówcę poprzez rozłączenie się i oddzwonienie na oficjalny numer instytucji.

Korzystaj z osobnego numeru telefonicznego do ważnych usług do bankowości, urzędów, usług wymagających wysokiego poziomu bezpieczeństwa. Zmniejsza to ryzyko skutecznego ataku.

Ogranicz publiczne udostępnianie numeru, bo im mniej miejsc, w których znajduje się twój numer telefonu, tym trudniej oszustom wykorzystać go do ataku.

Zgłaszaj podejrzane wiadomości i połączenia do CERT/NASK lub banku zgodnie z instrukcją tych instytucji. Każde zgłoszenie pomaga ograniczać skalę oszustw oraz blokować wykorzystywane przez przestępców numery telefonów i domeny internetowe.

Oszustwa telefoniczne nie są już problemem wyłącznie seniorów.

Coraz częściej ofiarami padają osoby młode, aktywnie korzystające z bankowości internetowej i nowoczesnych technologii.

Najskuteczniejszą metodą ochrony pozostaje zdrowa ostrożność. Jeżeli rozmówca wywiera presję, prosi o dane lub pieniądze, zakończ połączenie i samodzielnie zweryfikuj sytuację.

W świecie pełnym cyfrowych zagrożeń warto stosować zasadę ograniczonego zaufania – zarówno wobec nieznanych numerów, jak i osób podających się za przedstawicieli znanych instytucji.