Co zrobisz, gdy wszędzie będzie wymagana weryfikacja tożsamości i wieku?

Zmiany w prawie wymagają od serwisów online weryfikacji tożsamości i wieku. Sprawdź, co z tego wynika dla ciebie, jakie są realne zagrożenia i jak możesz ograniczyć ryzyko.

Otwierasz ulubioną stronę, a zamiast spokojnie przeglądać treść, musisz przesłać zdjęcie dowodu osobistego, zrobić selfie z dokumentem w ręku. Brzmi jak scenariusz z filmu o dystopii, ale to rzeczywistość, do której zmierza coraz więcej krajów. Nie dlatego, że firmom nagle zachciało się zbierać twoje wrażliwe dane, ale dlatego, że powstają krajowe przepisy, które tego wymagają.

Wiele państw wprowadza lub planuje obowiązkowe weryfikacje wieku i tożsamości w internecie. Co wtedy zrobisz?

Dlaczego rządy wprowadzają weryfikację?

Weryfikacja nie wynika z kaprysu reklamodawców czy analityków firmy, to legislacyjny wymóg.

W Wielkiej Brytanii „Online Safety Act 2023” zobowiązuje platformy do stosowania systemów weryfikacji wieku, by chronić małoletnich przed szkodliwą treścią. W Niemczech „Jugendschutzgesetz 2024” wymaga od stron z treściami dla dorosłych sprawdzania wieku użytkowników. Francja, Hiszpania, Australia, Irlandia i Polska — wszędzie pojawiają się podobne inicjatywy.

Unia Europejska również pracuje nad harmonizacją przepisów, a dyrektywa „Digital Services Act” oraz rozporządzenie „AI Act” pośrednio wprowadzają presję wobec platform do weryfikacji użytkowników.

Firmy nie chcą zbierać danych biometrycznych, bo to koszt, odpowiedzialność i ryzyko wycieku. To ustawy zmuszają je do działania. Co z tego wynika dla ciebie?

Co dokładnie będzie się od ciebie wymagać?

Zależy od kraju i przepisu, ale najpopularniejsze metody weryfikacji to:

• Zdjęcie dokumentu tożsamości — dowód osobisty, paszport, prawo jazdy. Serwis sprawdza ważność i zgodność danych.
• Selfie weryfikacyjne — robisz zdjęcie twarzy, algorytm porównuje je z fotografią w dokumencie.
• Weryfikacja przez bankowość online — serwis loguje się do twojego konta bankowego, by potwierdzić tożsamość.
• Użycie specjalnej aplikacji do weryfikacji — MObywatel lub europejski odpowiednik dokonuje weryfikacji.
• Biometria — odcisk palca, skan tęczówki, rozpoznawanie twarzy, coraz częściej wbudowane w telefony.
• Weryfikacja wieku za pomocą analizy twarzy — AI ocenia, czy wyglądasz na osobę pełnoletnią, bez podawania danych. Brzmi niewinnie, ale ma poważne wady — o tym za chwilę.

Niektóre systemy wymagają jednej metody, inne łączą kilka. Im więcej warstw, tym więcej danych o tobie ląduje w czyichś bazach.

Jakie są zagrożenia dla twojej prywatności?

Nawet jeśli weryfikacja wynika z dobrych przesłanek — ochrony dzieci — ty płacisz za nie swoimi danymi. Oto, co może pójść nie tak:

1. Bazy danych z twoimi dokumentami i danymi biometrycznymi

Każdy serwis (lub kontrahent powołany do tego celu), który weryfikuje twoją tożsamość, musi przechowywać twoje dane. Czy to zdjęcie dowodu, czy skan tęczówki. Bazy danych są celami hakerów. Wyciek danych biometrycznych jest szczególnie niebezpieczny, ponieważ nie możesz zmienić tęczówki ani odcisku palca. To dane, które cię cechują dożywotnio.

Obecnie dochodzi już do wycieków wrażliwych danych z baz związanych z weryfikacją wieku (np. Discord). Twoje wrażliwe dane prędzej czy później, trafią w ręce przestępców.

2. Weryfikacja twarzy, a błędne klasyfikacje

Algorytmy oceniające wiek na podstawie twarzy są nieprecyzyjne. Błędnie klasyfikują osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami, a badania pokazują, że mają większy błąd przy kobietach i osobach kolorowych. W rezultacie możesz być niedopuszczony do treści, do których masz prawo, albo — co gorsza — twój obraz twarzy trafia do bazy, z której nie wypiszesz się tak łatwo.

3. Fragmentaryczne profile z wielu serwisów

Jeśli weryfikujesz się w dziesięciu różnych serwisach, każdy z nich przechowuje twoje dane. Te dane mogą być połączone — bezpośrednio lub pośrednio — i stworzyć bardzo szczegółowy profil twojej osoby.

4. Kto ma dostęp do twoich danych weryfikacyjnych?

Przepisy rzadko precyzują, kto dokładnie dostaje dostęp do twoich danych po weryfikacji. Często są to firmy zewnętrzne, które udostępniają usługi weryfikacji. To oznacza, że twoje dane biometryczne mogą być przechowywane przez podmioty, których nie wybrałeś i o których nie wiesz.

5. Czy dane są usuwane po weryfikacji?

W teorii — tak. W praktyce? Nie zawsze. Przepisy rzadko nakładają ścisłe wymogi dotyczące usuwania danych po weryfikacji. A nawet jeśli nakładają, jak możesz się upewnić, że twoje dane faktycznie zniknęły?

6. Nieuprawnione użycie danych

Pamiętasz program szpiegowski Pegasus? Został on stworzony do łapania groźnych przestępców. W praktyce władza wykorzystywała go często do szukania „haków” na politycznych przeciwników. Służby specjalne mogą mieć wgląd do baz danych, przekazywanych informacji związanych z weryfikacją wieku, dokonywać profilowania i wykorzystywać je do …. wszystkiego.

Co możesz zrobić, by ograniczyć ryzyko?

Nie da się całkowicie uniknąć weryfikacji, jeśli przepisy jej wymagają. Ale można zminimalizować ekspozycję:

1. Korzystaj z zaufanych serwisów weryfikacji — wybieraj strony, które używają certyfikowanych dostawców weryfikacji i jasno komunikują, jakie dane zbierają i jak długo je przechowują.
2. Sprawdzaj politykę prywatności — przed przesłaniem dokumentu, upewnij się, że serwis informuje, co z twoimi danymi dalej się dzieje.
3. Zrezygnuj z wybranych usług online — zastanów się, czy korzystanie z danej usługi online, strony internetowej, aplikacji jest tobie potrzebne do życia i czy są lepsze alternatywy.